Hoe teelt je aardappelen in de tuin of in een zak

Er is iets magisch aan het oogsten van je eigen aardappelen. Je graaft met je handen door de aarde en er verschijnen die knollen, alsof ze er altijd al hebben gelegen.

En je hoeft geen grote tuin te hebben om dat mee te maken.

Een zak, een pot, een klein hoekje — het kan allemaal.

Waarom aardappelen in een zak?

Stel: je hebt een balkon, een verharde achtertuin, of gewoon geen zin om een hele bed om te spitten. Dan is een zak een uitkomst.

Je kunt er aardappelen in kweken alsof het niets is. Geen grond nodig, geen vak, geen rompslomp. Gewoon een zak, wat aarde, en een paar pootaardappelen.

Wat me altijd opvalt: mensen denken dat je veel ruimte nodig hebt voor aardappelen. Dat klopt niet.

Een zak van bijvoorbeeld 40 liter is al voldoende voor drie of vier pootaardappelen. En als je eenmaal begint, wil je het volgend jaar nog meer. Dat heb ik bij mezelf ook gemerkt.

Wat heb je nodig?

Je hebt niet veel spullen nodig. Een stevige zak — een grote fruitzak, een speciaal aardappelzak van bijvoorbeeld Zaadgoed, of zelfs een oude maandzak van stof. Zorg dat er gaten in de bodem zitten, anders staat het water en verdrinkt je gewas.

Daarnaast: goede potgrond of een mengsel van tuinaarde en compost. Geen zware klei, want aardappelen willen luchtige grond waarin de knollen makkelijk kunnen groeien.

En dan natuurlijk: pootaardappelen. Die koop je het best bij een betrouwbare zaadhandel of bij Intratuin.

Supermarkt-aardappelen kunnen werken, maar zijn vaak behandeld tegen kieming. Dat is een risico dat je niet hoeft te nemen. Niet alle aardappelen zijn hetzelfde.

Welke soort kies je?

Voor in een zak kies je het best een vroegrijpe zoals Bintje of Désirée.

Die groeien sneller en hebben minder ruimte nodig. Als je meer ervaring hebt, kun je ook eens een zetmeelrijpe proberen, maar voor beginners zijn de vaste soorten het makkelijkst.

Stap voor stap: zo doe je het

1. Begin met een laag drainage

Vul de onderkant van de zak met een laagje grind of gebroken potten. Niet dik, vijf centimeter is genoeg. Dit zorgt dat overtollig water weg kan lopen.

2. Voeg de eerste laag grond toe

Aardappelen houden niet van natte voeten — letterlijk. Giet een laag van zo’n vijftien tot twintig centimeter grond in de ideale aardappelkweekzak.

3. Leg de pootaardappelen erop

Druk het licht aan, maar niet te hard. De aardappelen moeten er later in kunnen groeien.

4. Water geven, maar niet te veel

Leg twee of drie pootaardappelen bovenop de grond, met de kijkerkanten naar boven. Die kleine kuiltjes waar de spruitjes uit komen — die moeten omhoog. Bedek ze met zo’n tien centimeter aarde.

5. Opkruipen: telkens weer aarde erop

Geef de zak een goede bewatering, maar niet zodat het een modderbad wordt.

De grond moet vochtig zijn, niet doorweekt. Eerlijk gezegd maak je hier vaker de fout van te veel geven dan te weinig. Aardappelen zijn best tolerant, maar stilstaand water is hun vijand. Dit is het trucje dat het verschil maakt.

Zodra de spruiten zo’n vijftien centimeter boven de grond uitkomen, bedek je ze voor de helft met aarde. Je laat alleen de toppen zichtbaar.

Na een paar weken groeien ze weer door, en doe je het opnieuw.

6. Wacht tot de bovenkant bruin wordt

Dit heet opkruipen, en het zorgt voor meer stengels ondergronds — en dus meer aardappelen. Je herhaalt dit tot de zak vol is of de plant begint te bloeien. Op dat moment weet je: de knollen groeien nu.

Na zo’n tien tot veertien weken, afhankelijk van de soort, wordt het loof boven de zak geel en bruin. Dan is het moment daar. Laat de plant nog een week of twee doodslaan, zodat de schil harder wordt. Dan dump je de zak om en graaf je naar je oogst.

En als je ze in de tuin wilt?

De werking is hetzelfde, alleen heb je meer ruimte. Maak een vak klaar in maart of april, als de nachtvorst voorbij is. Aardappelen zijn geen warmtewekkers — ze kunnen best een lichte nachtvorst hebben, maar bij vorst onder de min vijf graden heb je pech.

Plant ze zo’n tien tot vijftien centimeter diep, met dertig centimeter tussen de knollen en zestig centimeter tussen de rijen.

En ook hier geldt: kruip ze op. Het is een beetje werk, maar het betaalt zich dubbel en dwars terug.

Wat ik zelf altijd doe: ik meng wat mestecompost door de grond voor ik plant. Niet te veel, een handvol per plant is genoeg. Aardappelen zijn redelijk eenvoudig qua voeding, maar een beetje extra organische stof maakt de grond luchtiger en gezonder. Geen ingewikkelde meststoffen nodig — gewoon wat goede, afgebroken compost uit de tuin.

Een paar dingen die ik heb geleerd

Ten eerste: aardappels en tomaten houden niet van elkaar. Ze behoren tot dezelfde plantenfamilie en trekken dezelfde ziekten aan.

Dus plant ze niet naast elkaar, of in dezelfde grond achter elkaar.

Dat is combinatieteelt in de praktijk — en het scheelt je een hoop ellende met schimmels. Ten tweede: bladluizen. Die komen altijd op je aardappelen af, vooral in een warme zomer.

Een simpele spray van water met een scheutje groenseep helpt wonderwel. Geen chemie, geen gedoe. Gewoon spuiten en na een paar dagen zijn ze weg. En tenslotte: wees niet te kieskeurig over de oogst.

Niet elke aardappel is even groot, en sommige zien er wat hoekig uit.

Maar ze smaken allemaal. De beste aardappel is degene die je zelf hebt gegroeid, ongeacht het formaat.

Begin gewoon

Je hoeft geen expert te zijn om aardappelen te telen. Een zak, wat grond, een paar pootaardappelen, en wat geduld — dat is het.

En als het mislukt? Dan probeer je het volgend jaar opnieuw. Moestuinieren is geen race. Het is iets wat je doet omdat het goed voelt, omdat het smaakt, en omdat je even met je handen in de aarde zit. Dus: pak een zak. Begin.