Je hebt je sla netjes gezaaid, de radijs al door de grond, en dan merk je het: gaatjes in de bladeren.
▶Inhoudsopgave
Bladluizen, slakken, rupsen — ze komen als je er klaar voor bent. En ja, je kunt naar de supermarkt en een flesje chemische bestrijdingsmiddel pakken, maar dat is nogal zwaar geschut op een paar luizen. Er is een veel leukere manier: gewoon de juiste kruiden naast je groenten zetten. Ze ruiken lekker, je gebruikt ze in de keuken, en de ongedierte vindt ze maar niks.
Waarom kruiden werken als natuurlijke afweer
Het is eigenlijk best simpel. Veel ongediertjes navigeren met hun reukorgaan.
Een koolruk vinden ze heerlijk. Lavendel of rozemarijn daarentegen ruiken zo sterk dat ze die koolruk niet meer ruiken.
Kruiden met sterke geur — denk aan basilicum, tijm, munt en dragon — produceren essentiële oliën die voor ons heerlijk ruiken, maar voor een luisje of vliegje een muur van stank vormen. Wat me opvalt is dat je dit niet hoeft te zien als een soort toveren. Het is gewoon plant biologie.
De oliën zijn er omdat de plant zichzelf beschermt tegen vraat. Wij profiteren gewoon mee.
De beste kruiden die ongedierte weren
Basilicum — de vliegen- en muggenverdrijver
Basilicum is misschien wel de beroemdste beschermer in de vollegrondstuin. Vliegen en muggen houden er een grote boog om.
Het werkt het beste als je het naast je tomaten plant — wat overigens ook gewoon een goede combinatie is voor de smaak aan tafel. Een rij basilicum langs de tomaatjes en je merkt al snel dat er minder luis op de stengels zit. Zaadjes van Zaadgoed of de plantjes uit Intratuin werken prima; je hoeft geen duur merk te kopen. Lavendel is niet alleen mooi, het is ook een echt werkpaardje.
Lavendel — de alleskunner
Motten, vliegen, muggen, en zelfs mollen houden ervan weg. In potten op het terrassen of als lage haag langs een tuinpad — het werkt overal.
In Dille & Kamille zie je het vaak terug in de tuinlijn, en terecht.
Munt — de mierenverslinder
Het is één van die planten waar je constant iets aan hebt. Munt verspreidt een sterke geur die mieren, vlijes en zelfs muizen niet kunnen uitstaan. Let op: munt groeit als een dolle, dus plant het liever in een pot of emmer in de grond, anders heb je binnenkort een moestuin vol munt inplaats van sla.
Ik heb het een keer losgelaten in een bed en — ja, dat was een les. Een beetje nuchter zijn is hier op zijn plaats.
Rozemarijn — de witte vliegen weren
Rozemarijn is niet alleen lekker bij aardappelen en brood. De sterke geur van de oliën houdt witte vlieg, rupsen en de wortelvlieg op afstand. Het is een vaste plant, dus één keer geplant en je hebt er jaren plezier van.
In een droge, zonnige plek in de tuin is het helemaal in zijn element.
Tijm — de rupsenverschuiver
Ecopure heeft trouwens een mooie organic-lijn met rozemarijn die goed gedijt in onze grondsoort. Tijm ruikt heerlijk, is lekker in soep en stoofpot, en houdt bovendien rupsen en slakken op afstand.
Slakken vinden de dichte, harige blaadjes niet prettig om overheen te kruipen.
Dragon (estragone) — de onzichtbare wachter
Je kunt het als laagvlieger tussen andere planten zetten, bijvoorbeeld tussen je sla. Het vormt een soort levend mulchlaag die beschermend werkt. Dragon is minder bekend in de Nederlandse tuin, maar het is een krachtpatser. De anijsachtige geur houdt bladluizen, rupsen en vliegen tegen.
Het groeit vrij hoog, dus zet het aan de achterkant van je bed. Combineer het met aardappelen of bonen en je merkt er weinig van — behalve dat er minder ongedierte is.
Hoe je het aanpakt in de praktijk
Je hoeft niet alles tegelijk te planten. Begin met twee of drie soorten die je ook echt gebruikt in de keuken. Met een paar onmisbare kruiden voor je moestuin, zoals basilicum bij de tomaat of wat munt in een pot, heb je al een goed begin.
Het mooie is dat je zo ook natuurlijke diversiteit creëert in je tuin.
Meer verschillende planten betekent meer verschillende geuren, en dat maakt het voor ongedierte lastiger om je groenten te vinden. Eerlijk gezegd is het geen garantie dat je nooit meer last hebt van luizen of slakken.
Een onkruidvrije tuin bestaat niet, en een volledig plaagvrije tuin ook niet. Maar je vergroot de kans op een gezonde oogst aanzienlijk zonder er iets bijzonders voor te hoeven doen. Gewoon planten, en laten werken.
Combinatieteelt: het gaat verder dan alleen afweren
Wat veel mensen niet beseffen is dat kruiden niet alleen ongedierte weren, maar ook nuttige insecten aantrekken. Tijm en lavendel trekken bijen en hommels aan, en ook door eetbare bloemen tussen je groenten te planten help je bij de bestuiving van je kourgetten en pompoenen.
Het is een ketenreactie: je plant kruiden, de geuren weren de slechte beesten, de bloemen trekken de goede beesten aan, en je tuin wordt gezonder vanzelf. Dat vind ik trouwens het mooiste aan moestuinieren. Je hoeft niet alles te bevechten.
Soms is het slimmer om de natuur aan je zijde te krijgen.
Een simpele zeepsop-spray voor de eerste bladluizen, de juiste kruiden op de juiste plek, en de natuur doet een groot deel van het werk voor je.
Begin klein, observeer, en geniet
Je hoeft geen hele farmaceutische tuin aan te leggen. Begin met wat basilicum naast je tomaten, een pot munt op het terras of ga zelf lavendel kweken. Kijk wat er gebeurt.
Merk je minder vliegen? Blijven de slakken weg?
Dan weet je dat het werkt, en kun je volgend seizoen uitbreiden met lavendel, rozemarijn of tijm. Moestuinieren is geen race.
De beste oogst is die je zelf eet — en die je met plezier hebt gekweekt. En als je daarbij ook nog eens een tuin hebt waar de ongedierte op afstand wordt gehouden door een paar heerlijk ruikende kruiden, dan heb je eigenlijk het beste van twee werelden.