Je hebt een kraampje basilicum dat uit zijn loopt, een takje rozemarijn dat je niet direct nodig hebt, en een beetje tijd. Dan is het eigenlijk zonde om die kruiden niet te bewaren.
▶Inhoudsopgave
Want laten we eerlijk zijn: die flesje kruidenolie uit de supermarkt met een stukje kruid erin voor decoratie?
Dat smaakt naar vrijwel niks. Zelf maken is niet alleen lekkerder, het is ook heel eenvoudig. En je hebt geen apparatuur nodig — een pot, wat olie of azijn, en wat geduld.
Kruidenazijn: de snelste manier om je oogst vast te leggen
Kruidenazijn maken is misschien wel het makkelijkste wat je in de keuken kunt doen.
Je hebt nodig: verse of gedroogde kruiden, goede azijn (bij voorkeur biologische appelazijn, minimaal 5% azijnzuur), en een schone glazen pot met deksel. Dat is het. De werkwijze is simpel. Scheur of snijd je kruiden in stukken en leg ze in de pot. Giet de azijn erover totdat alles net onder staat.
Sluit de pot en zet hem weg op een donkere, koele plek — de keukenkast is prima. Laat het twee tot vier weken trekken.
Hoe langer, hoe sterker de smaak. Na die tijd zeef je de kruiden eruit met een fijnmazige zeef of een koffiefilter, en giet de azijn in een schone fles.
Wat me opvalt is dat mensen vaak denken dat je speciale azijn nodig hebt. Dat hoeft niet. Biologische appelazijn werkt uitstekend en vind je overal. De Wilde School raadt dat ook aan, en daar ben ik het mee eens.
Welke kruiden kun je gebruiken?
Je hoeft geen dure wijnazijn te kopen — tenzij je dat natuurlijk leuk vindt. Maar voor dagelijks gebruik in salades en sauzen is appelazijn de basis die altijd werkt.
Basilicum, tijm, rozemarijn, dragon, salie — eigenlijk alles wat geurig is, werkt. Ik vind persoonlijk een combinatie van tijm en rozemarijn heel sterk. Dragon in azijn is verrassend lekker over vis.
En basilicumazijn over een tomaat-mozzarella? Dan begrijp je waarom je dit zelf moet doen.
Een tip: gebruik verse kruiden als ze beschikbaar zijn, maar gedroogde kruiden werken ook prima. Ze trekken iets langsamer, dus geef het dan wat extra tijd — vier weken in plaats van twee.
Kruidenolie: hier moet je iets meer op letten
Kruidenolie maken lijkt op azijn, maar er zit één belangrijk verschil in: vocht is je vijand. Als er water in je olie komt, gaat het schimmel vormen.
En dan heb je een dure fles olie verspild. Dus let goed op: je kruiden moeten echt droog zijn.
Met verse kruiden
Je kunt kiezen voor verse of gedroogde kruiden. Beide werken, maar de aanpak verschilt iets. Was de kruiden en laat ze goed drogen — echt goed, zodat je ze daarna perfect kunt verwerken en bewaren.
Lucht drogen op een theedoek is het beste, of leg ze een nachtje op keukenpapier. Zelf gebruik ik soms zelfs de lage stand van de oven (maximaal 50 graden) om ze sneller droog te krijgen. Let dan wel op dat je ze niet gaat bakken — je wilt ze droog heten, niet geroosterd. Als ze droog zijn, leg je ze in een schone, droge fles en giet er goede olie over.
Olijfolie werkt het beste, maar zonnebloemolie of druivenpitolie zijn ook prima. De kruiden moeten helemaal onder staan.
Sluit de fles en laat het minimaal twee weken trekken op een koele, donkere plek. Gedroogde kruiden zijn eigenlijk makkelijker.
Met gedroogde kruiden
Ze bevatten nauwelijks vocht, dus het risico op schimmel is veel kleiner. Je kunt ze direct in de fles doen en olie overheppen. Laat het ook twee tot drie weken trekken.
De smaak wordt vaak iets fijner en subtieler dan met verse kruiden.
Green Gypsy Spices wijst er terecht op dat je met gedroogde kruiden meer variëren kunt. Denk aan gedroogde chilipeper, laurierblad, of een combinatie van oregano en tijm. Die laatste is geweldig over pasta.
Vorig jaar had ik een enorme oogst van rozemarijn — meer dan ik kon gebruiken. Ik heb de takken opgehangen in de schuur om te drogen, en na een week de blaatjes van de stengeltjes geschud.
Een praktisch voorbeeld
Die heb ik in een flesje gedaan met olijfolie. Na drie weken had ik een rozemarijnolie die beter smaakte dan alles wat ik ooit in de winkel had gekocht.
Eerlijk gezegd begrijp ik niet waarom ik dit niet eerder had gedaan.
Tips die het verschil maken
Gebruik altijd schone, gesteriliseerde glazen potten en flessen. Spoel ze even met kokend water af of ze ze door de vaatwasser.
Dit voorkomt bacteriële groei. Schrijf altijd de datum en de inhoud op het flesje.
Je denkt dat je het je herinnert, maar na een paar maanden staat er een rij flessen in je kast en weet je niet meer wat erin zit. Ik heb dat geleerd. Bewaar kruidenolie in de koelkast, zeker als je verse kruiden hebt gebruikt.
De houdbaarheid is dan zo'n twee tot drie maanden. Kruidenazijn is veel langer houdbaar — de zuurwerking conserveert vanzelf.
Die kun je gewoon in de keukenkast bewaren. En als laatste: begin niet te groot. Maak eerst een klein flesje om te zien of je de smaak leuk vindt. Dan weet je of je het volgende keer meer wilt maken of juist de verhouding wilt aanpassen.
Moestuinieren is geen race, en dat geldt ook voor het bewaren van je oogst.
De beste oogst is die je zelf gebruikt — en de beste kruidenolie is degene die jij hebt gemaakt.