Er staat een bosje basilicum in de vensterbank die groeit alsof het vanzelf gaat.
▶Inhoudsopgave
De tijd is er rijp om er iets mee te doen. Niet alleen een paar blaadjes eraf plukken voor een salade, maar echt aan de slag. Pesto maken, tapenade slaan, kruiden bewaren. Het klinkt ambitieus, maar het is eigenlijk heel simpel. En het voelt goed om je eigen kruiden te verwerken tot iets dat maanden meegaat.
Waarom zelf maken als je het ook kunt kopen?
Dat vraag ik mezelf ook af, eerlijk gezegd. Maar dan open je een potje supermarktpesto en je proeft het verschil met versgeperste pesto van eigen basilicum, en je weet het antwoord.
Het is niet alleen lekkerder. Het is ook een klein beetje trots.
Je hebt het zelf gegooid, geplukt, gemaakt. Dat telt. Wat me opvalt is dat mensen denken dat kruiden bewaren ingewikkeld is. Dat is het niet.
Het is vooral een kwestie van wat basiskennis en de juiste benadering. Je hoet geen keukenprofessor te zijn. Een goede hakmolen, een paar potjes, en wat geduld. Dat is het.
Pesto: de koning van de kruidenconserven
Pesto is eigenlijk het makkelijkste wat je kunt maken. Basiliak, pijnboompjes, knoflook, Parmezaanse kaas, olijfolie. Dat is het.
De verhoudingen hoeven niet perfect te zijn. Een beetje meer kaas? Prima. Wat minder olie? Ook goed. Het is geen recept dat je tot op de gram moet wegen.
De truc is: gebruik verse basilicum, niet dat uit de supermarkt in de kunststof bak.
Dat smaakt naar niets. Eigen basilicum uit de tuin of de vensterbank, dat is wat het moet zijn. En maak het met een hakmolen, niet met een blender. De blender maakt het te fijn, te papperig.
Een hakmolen geeft structuur. Je proeft het verschil.
Wil je het bewaren? Schep het in schone potjes, giet er een laagje olijfolie over, en zet het in de koelkast. Een paar weken houdt het zo.
Varianten die werken
Voor langere bevriezing kun je het in een ijsvakje doen. Porties van een eetlepel, handig voor later.
Je bent niet aan basiliak geplakt. Peterselie-pesto is verrassend lekker, vooral bij aardappelen. Of meng basiliak met een beetje spinazie voor een iets minder intense smaak.
Rucola-pesto is scherp en pittig, perfect bij pasta. Experimenteren mag. Dat is het mooie van zelf maken: je bepaalt zelf wat erin komt.
Tapenade: de mediterrane tegenhanger
Tapenade is eigenlijk nog makkelijkere dan pesto. Zwarte olijven, kappertjes, ansjovis, knoflook, een beetje citroensap.
Alles even fijn hakken of kort pulseren in de blender. Klaar. Het hoeft niet glad te zijn, een beetje structuur maakt het juist lekker. Wat ik zelf graag doa is een paar gedroogde tomaatjes erbij hakken.
Dat geeft een zoete, umami-diepte die er echt toe doa. Maar dat is persoonlijk.
De basis is al goed. Tapenade houdt langer dan pesto, zeker als je het goed afsluit met olijfolie. In de koelkast een maand zonder probleem. Op brood, bij vis, bij gekookte eieren. Het is een van die dingen die je altijd in houdt.
Kruidenboter: de onderschatte held
Dit is iets wat te weinig mensen doen, terwijl het zo simpel is. Zachte roomboter, gekruid met wat je maar wilt.
Peterselie, bieslook, knoflook, een beetje zout. Alles goed mengen, in een stuk aluminiumfolie rollen, in de vriezer. En dan: wanneer je het nodig hebt, een plakje afsnijden.
Op een gegrild stuk vlees, over een maatje aardappelen, op een vis.
Het maakt een gewone maaltijd ineens iets bijzonders. En het bewaart maanden in de vriezer. Geen verspilling, geen gedoe. Wil je weten hoe je groenten voor langere houdbaarheid kunt inleggen? Peterselie-bieslook-knoflook is de klassieker.
Combinaties die altijd werken
Maar ook tijm-zeezout-citroen is heerlijk bij kip of vis. Of rozemarijn-knoflook voor biefstuk.
De mogelijkheden zijn eindig, maar je hoeft niet te overdrijven. Drie ingrediënten is vaak genoeg.
Kruiden in olie: eenvoudig en effectief
Een andere manier om kruiden te bewaren is ze in olie te leggen.
Vooral voor kruiden die je niet wilt verwerken tot pesto of boter. Denk aan tijm, rozemarijn, salie. De takjes goed wassen, laten droppen, in een pot doen, olie erover gieten.
In de koelkart houdt het een paar weken. Let wel: knoflook in olie is gevaarlijk als je het buiten de koelkart bewaart.
Botulisme is een reëel risico. Dus altijd koelen, altijd binnen een week gebruiken als het knoflook bevat.
Veiligheid gaat voor lekker.
Kruidenazijn en kruidenolie
Als je iets langers wilt bewaren zonder vriezer, is azijn een goede optie. Kruidenazijn is simpel: verse kruiden in een fles, warme (niet kokende) witte wijnazijn erover, weken laten trekken.
Na twee weken zeven en over een schone fles. Het houdt maanden.
Kruidenolie werkt hetzelfde, maar dan met olie. Zonnebloemolie of olijfolie, met wat takjes rozemarijn, tijm of peper. Even warmen, niet kokken, laten afkoelen en weken. Heerlijk over een salade of bij gegrild groenten.
Wat je nodig hebt
Je hebt niet veel spullen nodig. Een goede hakmolen of blender, schone potjes met deksel, aluminiumfolie, een keukenweegschaal (hoewel ik vaak gewoon schat).
De potjes van Dille & Kamille zijn mooi en functioneel, maar eigenlijk doet elk schuitje het.
Het gaat om de inhoud, niet om de verpakking. En de kruiden? Die heb je waarschijnlijk al.
Basiliak, peterselie, bieslook, tijm. Als je ze niet in de tuin hebt, zijn ze bij Intratuin of zelfs in de supermarkt verkrijgbaar.
Zaden uit de supermarkt werken trouwens prima. Je hoeft geen dure merken te kopen om goede resultaten te krijgen.
Het begin is het moeilijkst
De eerste keer dat je pesto maakt, voelt het onhandig. Je weet niet hoe fijn het moet, hoeveel zout, of of het nu af is. Dat is oké.
De tweede keer gaat het beter. De derde keer doe je het met je ogen dicht.
Begin klein. Maak een beetje pesto, een potje tapenade of leer zelf tomatensaus en passata maken. Kijk wat je lekker vindt.
En als het niet perfect is? Dan eet je het gewoon op.
In de tuin geldt het ook: de beste oogst is die je zelf eet. Dat geldt ook voor wat je in de keuken maakt. Dus: pak dat bosje kruiden, en begin. Je zult versteld staan hoeveel plezier het geeft om je eigen oogst te bewaren en verwerken. Een klein potje trots, gevuld met de smaak van je eigen tuin.